Trang chủ Phật pháp Bản chất của hầu đồng để cuộc đời được chuyển hóa

Bản chất của hầu đồng để cuộc đời được chuyển hóa

280

Hầu đồng hay còn gọi là hầu bóng hay lên đồng đây là một nghi lễ, một hiện tượng tâm linh còn ẩn chứa nhiều điều “huyền bí” nên bị nhiều người coi là trò “mê tín”. Vậy Ý nghĩa và tác dụng của hầu đồng là gì?

Để hiểu rõ về hầu đồng chúng ta cần biết đây là một loại hình văn hóa, phong tục mang đậm bản sắc văn hóa của dân tộc Việt Nam.

Một thanh đồng đang tiến hành lễ hầu đồng
Một thanh đồng đang tiến hành lễ hầu đồng

Hầu đồng cũng đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO) vừa chính thức công nhận “Những thực hành liên quan đến tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Ý nghĩa của hầu đồng và vai trò của các Thanh đồng

Hầu đồng là gì?

Hầu đồng là một nghi lễ trong tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ, thờ Đức Thánh Trần, … Về bản chất, hầu đồng là nghi thức giao tiếp với thần linh thông qua các vị thanh đồng.

Đây là một tín ngưỡng dân gian, người ta tin rằng, các vị thần có thể nhập hồn vào thể xác của các thanh đồng để trấn yểm trừ tà ma, chữa lành bệnh tật, phù hộ, ban lộc cho các con nhang, đệ tử.

Đi kèm với những buổi lễ hầu đồng còn có hình thức lễ nhạc gọi là Hát văn (hát chầu văn) để phục vụ nghi lễ.

Người thực hiện nghi lễ còn gọi là các Thanh đồng, (không phân biệt tuổi tác, giới tính và được gọi là “Cô đồng” “cậu”, những người này được cho đó là những người có căn quả mới thực hiện được nghi lễ hầu đồng)

Theo GS TS Nguyễn Chí Bền, Hầu đồng một hình thức văn hóa -tín ngưỡng góp phần tạo nên di sản tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, đã từng có thời gian bị coi là mê tín dị đoan cũng có lý do cả chủ quan và khách quan. Về chủ quan, loại hình nghệ thuật này đã từng bị lợi dụng cho việc bói toán hay các hoạt động mê muội khác. Mặt khác, công bằng là cũng đã có lúc chúng ta có cái nhìn thiên lệch, khắt khe và thiếu sự gạn lọc về hiện tượng văn hóa – tín ngưỡng này.

Ý nghĩa của hầu đồng

  • Hầu Đồng là chiếc chìa khóa mở cánh cửa tìm chiếc gương phản chiếu hoàn thiện mình.
  • Trong cuộc đời ai cũng có những sai lầm, nhưng không thể nhận ra. Chỉ những ai tin vào tôn giáo mới ít phạm sai lầm.
  • Tôn giáo giống như một tấm gương, vì vậy chúng ta cần tấm gương đó, để tấm gương đó phản chiếu chúng ta.
  • Tóm lại, để thành người sống có chỗ gửi thác có chỗ về thì phải có Tấm gương soi để nhắc nhở mình, có nơi gửi gắm thần hồn, có nơi nương tựa về tâm linh thì mới hoàn thiện mình.
  • Vậy có căn quả xuất thủ trình đồng, trước tiên ta phải hiểu là: Nhập đạo không phải vì sự độ trì của chư Thánh, hay để nâng cao năng lực thần thông mà là nhập đạo để học hỏi. Đó là một hành trình tìm kiếm Tâm linh là tìm lại chính mình.
  • Vì vậy, hầu đồng không có nghĩa là diễn xướng đơn thuần, mà là quá trình chuyển hóa cái tâm mình từ cuộc sống Vô Minh không có nhận Thức được đúng sai thành trí tuệ, thành thánh đức để nhìn vào những tấm gương của chư Thánh, học theo chư Thánh, khám phá Đạo cơ; để cuộc sống đời thường được chuyển hóa mang đến Hạnh phúc cho mình, cho người xung quanh, cho Thân Tâm Thanh Thản An Lạc.

Vai trò của Thanh đồng

Thanh đồng được cho là người có căn đồng. Đối với những người có căn đồng mà không thực hiện việc hầu đồng thì sẽ thường bị bệnh tật, ốm đau, mà đây là thứ bệnh “âm”, chữa chạy bằng thuốc thang không khỏi, khi làm ăn thường thất bát, thua thiệt. Do đó họ phải Ra đồng rồi thì thường sức khoẻ hồi phục, làm ăn được hanh thông.

Khi thanh đồng đã bị Thánh nhập, tức đã ra trình đồng rồi thì hàng năm các thanh đồng thường phải tổ chức các buổi lễ hầu đồng, tùy vào những dịp thích hợp theo nghi lễ dân gian.

Hầu đồng có phải là hoạt động mê tín dị đoan?

Như đã nói ở trên, hầu đồng hay lên đồng, đồng bóng là một hình thức tín ngưỡng dân gian. Tín ngưỡng là niềm tin tinh thần của con người, không phải mê tín dị đoan. Nhưng trong quá trình thể hiện tín ngưỡng, con người có những hành động và nhận thức sai lệch khiến mê tín dị đoan nảy sinh.

Bản chất những giá hầu đồng được tổ chức để kết nối tâm linh, thoả mãn đời sống tinh thần, củng cố niềm tin của con người vào thế giới huyền bí. Tuy nhiên hiện nay có rất nhiều ông đồng bà đồng giả danh, lợi dụng tín ngưỡng để trục lợi, kiếm tiền không chính đáng.

Hiện tượng “đồng cô bóng cậu” của Đồng Bóng?
Hiện tượng “đồng cô bóng cậu” của Đồng Bóng?

Còn có những Cô đồng, cậu đồng tự cho mình là những ông Thánh này thánh nọ để ban phát bổng lộc, chữa bệnh nan y, nhằm mục đích lừa tiền của nhiều người. Đó thật sự là việc làm đáng bị lên án.

Người Việt vẫn tin rằng, thần linh có thể ban phúc và soi đường chỉ lối cho người trần nên muốn thông qua các cuộc hầu đồng để nghe lời thần linh truyền lại. Đây là nhu cầu chính đáng để thoả mãn niềm tin song nếu biến tướng thành việc mở những giá đồng hàng trăm, hàng chục triệu để được thánh hiển linh phù hộ độ trì hoặc loại bỏ xui rủi thì hoàn toàn không có.

Vốn là hình thức tín ngưỡng dân gian, hầu đồng giống như một buổi bày tỏ niềm tin, ca ngợi thần linh đồng thời cũng là một cuộc vui chơi, diễn xướng tập thể. Không hề có căn cứ văn hoá nào chỉ ra rằng những buổi hầu đồng này có tác dụng tăng may cầu phúc hay hoá giải vận hạn một cách thần kì, giá càng to thì càng có lộc như những ông đồng bà đồng vẫn nói.

Ý nghĩa cầu may mắn, nghe lời phán truyền, xua đuổi tà ma, chữa bệnh của hầu đồng chủ yếu là về tinh thần, niềm tin. Vì vậy, những buổi hầu đồng biến tướng, những con nhang đệ tử mù quáng không hiểu về bản chất của hầu đồng và những ý nghĩa văn hoá của nghi thức này nên đã lạm dụng và bị lợi dụng.

Dù ở góc độ tâm linh hay góc độ văn hoá, lên đồng vẫn là một hình thức cần được lưu giữ, bảo tồn và phát huy. Nhưng phát huy đúng, tích cực và tiến bộ, thể hiện được toàn bộ giá trị của nghi thức này thì hoàn toàn không phải điều dễ dàng. Cần hiểu chính xác hầu đồng là gì để từ đó tôn thờ tín ngưỡng một cách đúng đắn.

Buổi lễ hầu đồng
Buổi lễ hầu đồng

Buổi lễ Hầu đồng diễn ra bao lâu?

Dân gian truyền lại có 36 giá đồng chính tương ứng với 36 vị Thánh và điều đó có nghĩa là sẽ có 36 bộ trang phục dành cho các giá đồng. Vì vậy người hầu đồng sẽ phải chuẩn bị đầy đủ trang phục tùy theo định hầu mấy giá. Thường thì cần những trang phục sau đây: Khăn đỏ phủ diện.

Các giá hầu đồng gồm:

Thỉnh Tam Tòa Quốc Mẫu

  • Mẫu Đệ Nhất Thiên Tiên Liễu Hạnh Công Chúa
  • Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn Quế Hoa Mỵ Nương Công Chúa
  • Mẫu Đệ Tam Thoải Cung Xích Lân Long Nữ*: Quốc Mẫu Đệ Tứ(Mẫu Địa)

Nhà Trần

  • Đức Ông Trần Triều Quốc Công Tiết Chế Nhân Vũ Hưng Đạo Đại Vương
  • Vương Mẫu Trần Triều
  • Đệ Nhất Vương Tử Hưng Vũ Vương
  • Đệ Nhị Vương Tử Hưng Hiến Vương
  • Đệ Tam Vương Tử Hưng Nhượng Vương
  • Đệ Tứ Vương Tử Hưng Trí Vương
  • Vương Tể Phò Mã Phạm Ngũ Lão
  • Đệ Nhât Vương Cô Quyên Thanh Công Chúa
  • Đệ Nhị Vương Cô Đại Hoàng Công Chúa
  • Ông Tả Yết Kiêu
  • Ông Hữu Dã Tượng
  • Cô Bé Cửa Suốt
  • Cậu Bé Cửa Đông

Hội đồng Thánh Chúa

  • Chúa Đệ Nhất Tây Thiên
  • Chúa Đệ Nhị Nguyệt Hồ
  • Chúa Đệ Tam Lâm Thao
  • Chúa Thác Bờ
  • Chúa Long Giao
  • Chúa Cà Fê
  • Chúa Năm Phương
  • Chúa Mọi

Tư Phủ Vương Quan

  • Vương Quan Đệ Nhất Thượng Thiên
  • Vương Quan Đệ Nhị Giám Sát
  • Vương Quan Đệ Tam Thoại Phủ
  • Vương Quan Đệ Tứ Khâm Sai
  • Vương Quan Đệ Ngũ Tuần Tranh
  • Tôn Quan Điều Thất*:Quan Bản Đền (Hầu sau các giá quan lớn)

Tư Phủ Chầu bà

  • Chầu Đệ Nhất Thượng Thiên
  • Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn
  • Chầu Đệ Tam Thoải Cung
  • Chầu Đệ Tứ Khâm sai
  • Chầu Năm Suối Lân
  • Chầu Lục Cung Nương
  • Chầu Bảy Tân La
  • Chầu Tám Bát Nàn Đông Nhung
  • Chầu Cửu Tỉnh Sòng Sơn
  • Chầu Mười Đồng Mỏ
  • Chầu Bé Bắc Lệ
  • Chầu Bé Thoải Cung

Tứ Phủ Ông Hoàng

  • Ông Hoàng Cả Quận Vân
  • Ông Hoàng Đôi Triệu Tường (cũng có nơi hầu giá này sau giá Quan Điều Thất)
  • Ông Hoàng Bơ Thoải Cung | Ông Hoàng Bơ Bắc Quốc
  • Ông Hoàng Tư Khâm Sai
  • Ông Hoàng Năm
  • Ông Hoàng Lục Thanh Hà
  • Ông Hoàng Bảy Bảo Hà
  • Ông Hoàng Bát Nùng
  • Ông Hoàng Chín Cờn Môn
  • Ông Hoàng Mười Nghệ An

Tứ Phủ Thánh Cô

  • Cô Cả Vân Đình
  • Cô Đôi Thượng Ngàn | Cô Đôi Cam Đường
  • Cô Bơ Bông | Cô Bơ Tây Hồ
  • Cô Tư Ỷ La
  • Cô Năm Suối Lân
  • Cô Sáu Lục Cung Cô sáu sơn trang
  • Cô Bảy Kim Giao
  • Cô Tám Đồi Chè
  • Cô Chín Thượng Ngàn | Cô Chín Giếng (Cô Chín Sòng Sơn)
  • Cô Mười Mỏ Ba
  • Cô Bé Đông Cuông | Cô Bé Tân An | Cô Bé Núi Dùm | Cô Bé Minh Lương | Cô Bé Mỏ Than | Cô Bé Suối Ngang | Cô Bé Thác Bờ | Cô Bé Cây xanh | Cô Bé Bản Đền ………….
  • Cô Bé Thoải Cung

Tứ Phủ Thánh Cậu

  • Cậu Hoàng Cả Phủ Giầy Cậu Hoàng Cả Sòng Sơn 2
  • Cậu Hoàng Đôi
  • Cậu Hoàng Bơ
  • Cậu Hoàng Tư
  • Cậu Hoàng Năm
  • Cậu Hoàng Bé Quận Đồi Ngang
  • Cậu Bén Bản Đền

Quan Hạ Ban

  • Hoàng Hổ Thần Tướng
  • Thanh Hổ Thần Tướng
  • Xích Hổ thần Tướng
  • Bạch Hổ Thần Tướng
  • Hắc Hổ Thần Tướng
  • Thanh Xà Đại Tướng
  • Bạch Xà Đại Tướng

Trên đây là chia sẻ Hầu đồng là gì Ý nghĩa và tác dụng của hầu đồng. Mong rằng bài viết mang lại chút thông tin hữu ích cho bạn đọc.


BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây